Lis taman nasional ring Indonésia
Puniki lis taman nasional ring Indonésia.[1] Saking 57 taman nasional, 6 riantara ipun rumasuk Situs Tetamian Jagat, 10 taman rumasuk Jaringan Cagar Biospér Jagat,[2] miwah 5 taman pinaka tanah belus sané ring internasional kasaibin antuk Konvensi Ramsar. Akéh nyané 10 taman kadominasi olih patoyan.
Limang taman nasional Indonésia kapartama kaadegang warsa 1980.[3] Akéh nyané munggah nganti 41 taman warsa 2003. Ring pajimbaran akéh-akéhan warsa 2004, 9 taman nasional anyar kaadegang nganti akéh ipun 50 taman.[4] Wawengkon Gunung Tambora katetapang dados taman nasional warsa 2015. Lantas 3 taman nasional punika ring Nusa Sumatra, Sulawesi, miwah Bangka kawewehin ring warsa 2016. Warsa 2022 wenten katetapang asiki taman nasional anyar Moyo Satonda.[5] Daweg pungkuran warsa 2024 wenten kalih taman nasional anyar punika Mutis Timau lan sané untat Mamberamo Foja.[6]

Lelintihan kapertama manah antuk krama nyaibin palemahan ring Indonésia kaceritayang ring prasasti Talang Tuo saking aab Krajan Sriwijaya, ring prasasti irika kanikayang krama Sriwijaya ring pamahbah nyané seneng maboros. Nyansan suwé medal manah antuk nyaibin palemahan, antuk ngamargiang palestarian ring rupa taman palestarian. Taman punika karesmiang olih Raja Sri Jayanasa ring 26 Maret 684, kaparinamain Taman Sriksetra sané madaging sajebag soroh entikan sané wénten ring gumi Sriwijaya, punika taman konservasi sané kapertama kauningin ring gumi Nusantara.
Ring aab kolonial, wénten kawangun taman konservasi Kebun Raya Bogor ring warsa 1817, miwah kebun raya karya putra wangsa kapertama, Kebun Raya Bali ring warsa 1959 sané makasami marupa taman konservasi ex situ. Sadurung kamahardikaan Indonésia, pameréntah kolonial polih ngadegang taman konservasi in situ, satunggil Cagar Palemahan kapertama ring Indonésia punika Cagar Palemahan Dépok, 31 Maret 1913 (mangkin Taman Wana Raya Pancoran Mas Dépok), punika kaadegang taler Natuurmonumenten en Wildreservaten Lorentz punika unggah ungguh ipun sekadi taman nasional (mangkin Taman Nasional Lorentz).
Wawu ring warsa 1980 kaadegang taman nasional kapertama ring Indonésia, daweg nika acepokan kaadegang 5 taman nasional, luiré Taman Nasional Gunung Gedé Pangrango, Taman Nasional Gunung Léuser, Taman Nasional Ujung Kulon, Taman Nasional Komodo, miwah Taman Nasional Baluran.[7][8]
Sadurung kongrés taman nasional jagat kaadegang nem taman nasional anyar, luiré Taman Nasional Kapuloan Seribu, Taman Nasional Méru Betiri, Taman Nasional Kutai, Taman Nasional Tanjung Puting, Taman Nasional Manuséla miwah Taman Nasional Loré Lindu, sané ngardi Indonésia daweg nika madué solas taman nasional, samian taman punika karesmiang ring kongrés taman nasional jagat ka-3 sané kamargiang ring Bali warsa 1983. Sesampun kongrés punika kantun ring 1980-an wénten kaadegang Taman Nasional Bromo Tengger Seméru ring warsa 1983, Taman Nasional Karimunjawa ring warsa 1986, sareng Taman Nasional Way Kambas miwah Taman Nasional Rawa Aopa Watumohai ring warsa 1989.[9]
Ring aab 1990-an punika dados dasawarsa pinih akéh pameréntah Indonésia ngadegang taman nasional, wénten selikur taman nasional anyar sané kaadegang, ring warsa 1990 wénten Taman Nasional Gunung Rinjani, Taman Nasional Gunung Palung, miwah Taman Nasional Wasur, Taman Nasional Bogani Nani Wartaboné miwah Taman Nasional Bunakén ring warsa 1991. Daweg warsa 1992 kaadegang nem taman nasional anyar luiré Taman Nasional Kelimutu, Taman Nasional Alas Purwo, Taman Nasional Gunung Halimun Salak, Taman Nasional Bukit Baka Bukit Raya, Taman Nasional Berbak miwah Taman Nasional Sibérut. Wawu ring warsa 1995 kaadegang malih tiga taman nasional anyar inggih punika Taman Nasional Bali Kawan, Taman Nasional Betung Kerihun miwah Taman Nasional Bukit Tiga Puluh. Wenten Taman Nasional Kayan Mentarang kaadegang warsa 1996, miwah Taman Nasional Lorentz ring warsa 1997. Ring warsa 1998 kaadegang taman nasional katiga miwah kapapat ring Nusa Sumba druwen Propinsi Nusa Tenggara Kangin. Ring warsa 1999 sané dados warsa ungkur 1990-an punika kaadegang tiga taman nasionall anyar luiré Taman Nasional Danu Sentarum, Taman Nasional Bukit Barisan Selatan miwah Taman Nasional Kerinci Seblat.[10]
Ring aab 2000-an wénten pat welas taman nasional anyar sané kaadegang, sané kapertama ring warsa 2000 kaadegang Taman Nasional Bukit Duabelas, awarsa salanturné wénten kalih taman nasional sané wawu kaadegang, punika Taman Nasional Taka Bonératé miwah Taman Nasional Sembilang. Kalih warsa sesampunné wénten kaadegang Taman Nasional Celuk Cenderawasih miwah Taman Nasional Wakatobi. Ring warsa 2004 dados warsa ring dija warsa punika dados pinih akéh ngadegang taman nasional, sapunika wénten sia taman nasional anyar sané kaadegang, luiré Taman Nasional Gunung Ciremai, Taman Nasional , Taman Nasional , Taman Nasional Gunung Merapi, Taman Nasional Gunung Merbabu, Taman Nasional Sebangau, Taman Nasional Akétajawé-Lolobata, Taman Nasional Bantimurung Bulusaraung, Taman Nasional Kapuloan Togéan, Taman Nasional Batang Gadis miwah Taman Nasional Tesso Nilo. Nganti ungkur dasawarsa 2000-an nenten wénten malih pangadegan taman nasional anyar paindikan puniki ngalantur ngantos warsa 2014.[10]
Ring aab 2010-an wénten papat taman nasional anyar sané kaadegang, sesampun pangadegan anyar taman nasional puyung saking warsa 2005 nganti 2014, wawu ring warsa 2015 kaadegang taman nasional anyar, punika Taman Nasional Gunung Tambora dados taman nasional perdana sané kaadegang ring aab 2010-an. Awarsa sesampunné kaadegang kalih taman nasional anyar, punika Taman Nasional Zamrud miwah Taman Nasional Gunung Maras dados kalih taman nasional sané kaadegang pinih pungkur ring 2010-an.[10] Ring pamahbah warsa 2020-an wénten pangadegan anyar Taman Nasional Moyo Satonda, sané dados taman nasional katiga ring Nusa Tenggara Kawan,[5] punika kalih warsa selanturné wenten kalih taman nasional anyar Taman Nasional Mutis Timau sané dados kapertama ring Nusa Timor tur Taman Nasional Mamberamo Foja sané dados kaping pat ring Nusa Papua.[11]
Satunggil wawengkon prasida katetapang manados taman nasional pinaka madué kritéria-kritéria minakadi:[10]
- Wawengkon sané katetapang madué jimbar sané kangkat antuk nanggung kalangsungan prosés ékologis sacara alami
- Madué wit daya palemahan sané khas tur unik, becik marupa entikan utawi buron miwah ékosistem nyané taler cecirén palemahan sané kantun jangkep lan alami
- Madué asiki utawi makudang ékosistem sané kantun jangkep
- Madué paindikan palemahan sané asli tur alami
- Pinaka wawengkon sané prasida kakepah ring sajeroning Wawengkon Inti, Wawengkon Pawigunaan, Wawengkon Rimba miwah Wawengkon liyanan krana patimbangan kabuatan réhabilitasi wawengkon, kagantungan krama nampek wawengkon, miwah rangka ngadukung upaya palestarian wit daya palemahan kauripan miwah ékosistem nyané
- Legénda
- § Dadu – Taman Tetamian ASEAN
- ^ Petak – Taman sané katetapang ring Ramsar
- * Ijo – Situs Tetamian Jagat UNESCO
Pelung – Cagar Biospher UNESCO
Tangi – Taman sané katetapang ring kakalih program UNESCO
| Aran | Warsa | Jimbar total | Patoyan | Gambar | Peta |
|---|---|---|---|---|---|
| Bali Kawan | 1995 | 190 km2 (73 sq mi) | 32 km2 (12 sq mi) | ||
| Gunung Rinjani | 1990 | 413 km2 (159 sq mi) | 11 km2 (4.2 sq mi) | ||
| Gunung Tambora† | 2015 | 716 km2 (276 sq mi) | - | ||
| Moyo Satonda† | 2022 | 312 km2 (120 sq mi) | 6 km2 (2.3 sq mi) | ||
| Kelimutu | 1992 | 50 km2 (19 sq mi) | - | ||
| Komodo‡[12] | 1980 | 1,817 km2 (702 sq mi) | 1,199.22 km2 (463.02 sq mi) | ||
| Laiwangi Wanggaméti | 1998 | 470 km2 (180 sq mi) | - | ||
| Manupéu Tanah Daru | 1998 | 880 km2 (340 sq mi) | - | ||
| Mutis Timau | 2024[13] | 0.79 km2 (0.31 sq mi) | - |
| Aran | Warsa | Jimbar total | Patoyan | Gambar | Peta |
|---|---|---|---|---|---|
| Alas Purwo | 1992 | 434 km2 (168 sq mi) | - | ||
| Baluran | 1980 | 250 km2 (97 sq mi) | - | ||
| Bromo Tengger Seméru†[catetan 1] | 1983 | 503 km2 (194 sq mi) | - | ||
| Gunung Ciremai | 2004 | 155 km2 (60 sq mi) | - | ||
| Gunung Gedé Pangrango† | 1980 | 150 km2 (58 sq mi) | - | ||
| Gunung Halimun-Salak | 1992 | 400 km2 (150 sq mi) | - | ||
| Gunung Merapi | 2004 | 64 km2 (25 sq mi) | - | ||
| Gunung Merbabu | 2004 | 57 km2 (22 sq mi) | - | ||
| Karimunjawa | 1986 | 111.625 km2 (43.099 sq mi) | 110.117 km2 (42.516 sq mi) | ||
| Kapuloan Seribu§ | 1982 | 108 km2 (42 sq mi) | 107.449 km2 (41.486 sq mi) | ||
| Méru Betiri | 1982 | 580 km2 (220 sq mi) | - | ||
| Ujung Kulon*[14] | 1980 | 1,206 km2 (466 sq mi) | 443 km2 (171 sq mi) |
| Aran | Warsa | Jimbar total | Patoyan | Gambar | Peta |
|---|---|---|---|---|---|
| Betung Kerihun[15] | 1995 | 8,000 km2 (3,100 sq mi) | 1 km2 (0.39 sq mi) | ||
| Bukit Baka Bukit Raya | 1992 | 1,811 km2 (699 sq mi) | - | ||
| Danu Sentarum^ | 1999 | - | 1,320 km2 (510 sq mi) | ||
| Gunung Palung | 1990 | 900 km2 (350 sq mi) | - | ||
| Kayan Mentarang | 1996 | 1,360.5 km2 (525.3 sq mi) | - | ||
| Kutai | 1982 | 198.6 km2 (76.7 sq mi) | - | ||
| Sebangau | 2004 | 5,687 km2 (2,196 sq mi) | - | ||
| Tanjung Puting†^ | 1982 | 4,150 km2 (1,600 sq mi) | 1.370 |
| Aran | Warsa | Jimbar total | Patoyan | Gambar | Peta |
|---|---|---|---|---|---|
| Akétajawé-Lolobata | 2004 | 1,673 km2 (646 sq mi) | - | ||
| Celuk Cenderawasih | 2002 | 14,535 km2 (5,612 sq mi) | 3,735 km2 (1,442 sq mi) | ||
| Loréntz*§[16] | 1997 | 25,050 km2 (9,670 sq mi) | - | ||
| Manuséla | 1982 | 1,890 km2 (730 sq mi) | - | ||
| Mamberamo Foja | 2024[6] | 1,700 km2 (660 sq mi) | - | ||
| Wasur^ | 1990 | 4,138 km2 (1,598 sq mi) |
| Aran | Warsa | Jimbar total | Patoyan | Gambar | Peta |
|---|---|---|---|---|---|
| Bantimurung-Bulusaraung | 2004 | 437.5 km2 (168.9 sq mi) | - | ||
| Bogani Nani Wartaboné | 1991 | 2,871 km2 (1,108 sq mi) | - | ||
| Bunakén[17] | 1991 | 890 km2 (340 sq mi) | 863.33 km2 (333.33 sq mi) | ||
| Gandang Déwata[18][19] | 2016 | 793 km2 (306 sq mi) | - | ||
| Kapuloan Togéan[20] | 2004 | 3,620 km2 (1,400 sq mi) | 700 km2 (270 sq mi) | ||
| Loré Lindu† | 1982 | 2,290 km2 (880 sq mi) | - | ||
| Rawa Aopa Watumohai^ | 1989 | 1,052 km2 (406 sq mi) | - | ||
| Taka Bonératé†[21] | 2001 | |5,308 km2 (2,049 sq mi) | Makéhan | ||
| Wakatobi†§[22] | 2002 | 13,900 km2 (5,400 sq mi) | Makéhan |
| Aran | Warsa | Jimbar total | Patoyan | Gambar | Peta |
|---|---|---|---|---|---|
| Batang Gadis[23] | 2004 | 1,080 km2 (420 sq mi) | - | ||
| Berbak^ | 1992 | 1,627 km2 (628 sq mi) | - | ||
| Bukit Barisan Selatan*[lower-alpha 1] | 1999 | 3,650 km2 (1,410 sq mi) | - | ||
| Bukit Duabelas | 2000 | 605 km2 (234 sq mi) | - | ||
| Bukit Tiga Puluh | 1995 | 1,277 km2 (493 sq mi) | - | ||
| Gunung Léuser‡§[lower-alpha 2] | 1980 | 7,927 km2 (3,061 sq mi) | - | ||
| Gunung Maras[25] | 2016 | 168 km2 (65 sq mi) | - | ||
| Kerinci Seblat*§[lower-alpha 3] | 1999 | 13,750 km2 (5,310 sq mi) | - | ||
| Sembilang | 2001 | 2,051 km2 (792 sq mi) | - | ||
| Sibérut† | 1992 | 1,905 km2 (736 sq mi) | - | ||
| Tesso Nilo[26] | 2004 | 1,000 km2 (390 sq mi) | - | ||
| Way Kambas§ | 1989 | 1,300 km2 (500 sq mi) | - | ||
| Zamrud[27][28] | 2016 | 315 km2 (122 sq mi) | - |
- ↑ sareng Gunung Arjuno
- ↑ Unit Situs Tetamian Jagat[24]
- ↑ Unit Situs Tetamian Jagat[24]
- ↑ Unit Situs Tetamian Jagat[24]
- ↑ "National Parks in Indonésia". Kaarsipin saking versi asli tanggal 2013-10-09. Kaaksés 2009-12-17. Unknown parameter
|dead-url=ignored (help) - ↑ UNESCO: "Ecological Sciences for Sustainable Development", kaaksés 22 Oktober 2013
- ↑ Indonesian Ministry of Forestry Archived 2010-03-15 at the Wayback Machine, Retrieved 2010-01-08
- ↑ WWF:Indonesia establishes 1.3 million hectares of Protected Areas, Kaaksés 19 Pébruari 2010
- ↑ 5,0 5,1 "Pulau Moyo dan Satonda Ditetapkan Sebagai Taman Nasional". www.ntbprov.go.id (ring Indonesia). Kaarsipin saking versi asli tanggal 2022-08-30. Kaaksés 2022-08-30.
- ↑ 6,0 6,1 "Badan Standardisasi Instrumen LHK - Badan Standardisasi Instrumen Lingkungan Hidup dan Kehutanan". bsilhk.menlhk.go.id. Kaarsipin saking versi asli tanggal 2024-11-05. Kaaksés 2025-08-04.
- ↑ "Asal-Usul Taman Nasional di Indonésia, Berawal dari Zaman Sriwijaya". nationalgeographic.grid.id (ring Indonesia). Kaaksés 2022-07-31.
- ↑ admin (2016-06-22). "Menilisik Kembali Sejarah Nama "Taman Nasional" - KMPA GANESHA ITB" (ring Inggris). Kaaksés 2022-07-31.[permanent dead link]
- ↑ Dunggio, Iswan; Gunawan, Hendra (2009). "TELAAH SEJARAH KEBIJAKAN PENGELOLAAN TAMAN NASIONAL DI INDONESIA". Jurnal Analisis Kebijakan Kehutanan (ring Indonesia). 6 (1). doi:10.20886/jakk.2009.6.1.%p. ISSN 2502-6267.[permanent dead link]
- ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 "Taman Nasional - Pengertian, Daftar Lokasi & Wisata Alam". RimbaKita.com (ring Indonesia). 2021-12-28. Kaaksés 2022-07-31.[permanent dead link]
- ↑ "Tingkatkan Status Konservasi Mamberamo Foja, Indonesia Tambah Taman Nasional Jadi 57". Tempo (ring Indonesia). 17 Oktober 2024. Kaaksés 2025-08-05.
- ↑ "Komodo". UNESCO. Kaaksés 2007-09-30.
- ↑ Kehutanan, Kementerian Lingkungan Hidup dan. "Menteri LHK Deklarasikan Taman Nasional Mutis Timau di NTT". Menteri LHK Deklarasikan Taman Nasional Mutis Timau di NTT (ring Indonesia). Kaaksés 2025-08-04.
- ↑ "Ujung Kulon". UNESCO. Kaaksés 2007-09-30.
- ↑ "Betung Kerihun (Transborder Rainforest Heritage of Borneo)". UNESCO. Kaaksés 2007-10-03.
- ↑ "Lorentz". UNESCO. Kaaksés 2007-09-30.
- ↑ UNESCO tentative list, Retrieved 2009-09-28
- ↑ KSDAE KLHK: Sosialisasi Peluncuran Taman Nasional Gandang Dewata Archived 2021-09-25 at the Wayback Machine; artikel 05 April 2017 diakses 26/ix/2019]
- ↑ Hanapi; M. Faisal. "Gunung Gandang Dewata Ditetapkan Jadi Taman Nasional". Antara News Makassar. Kaaksés 2019-01-18.
- ↑ "Rare Pride helps Togean Islands Establish". Kaaksés 2007-09-30.[permanent dead link]
- ↑ "World Heritage Tentative List: Taka Bonerate". UNESCO. Kaaksés 6 April 2010.
- ↑ "World Heritage Tentative List: Wakatobi". UNESCO. Kaaksés 6 April 2010.
- ↑ "Indonésia Declares Batang Gadis". Kaarsipin saking versi asli tanggal 2007-11-10. Kaaksés 2007-09-29. Unknown parameter
|dead-url=ignored (help) - ↑ 24,0 24,1 24,2 "Tropical Rainforest Heritage of Sumatra". UNESCO. Kaaksés 2007-09-30.
- ↑ "Gunung Maras Jadi Taman Nasional". www.radarbangka.co.id. Kaaksés 2019-01-18.
- ↑ "Indonésia Declares Tesso Nilo". Kaaksés 2010-01-08.
- ↑ BBKSDA Riau: Taman Nasional Zamrud Archived 2020-09-12 at the Wayback Machine; suratan 03/05/2017 kaaksés 26/ix/2019]
- ↑ Mongabay: Zamrud, Taman Nasional Berbasis Gambut yang Baru Dibentuk; suratan 09 Agustus 2016 kaaksés 26/ix/2019]
- (Indonésia) Daftar resmi taman-taman nasional Archived 2010-02-09 at the Wayback Machine
- (Indonésia) Peta taman nasional di Indonesia Archived 2007-06-09 at the Wayback Machine
- (Indonésia) Peta Interaktif Taman Nasional Archived 2021-06-24 at the Wayback Machine
Média kakait indik Taman nasional ring Indonésia ring Wikimédia Commons
- Pages with citations using unsupported parameters
- CS1 Inggris-language sources (en)
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links from April 2023
- Suratan sareng parameter tanggal ten valid ring mal
- Articles with permanently dead external links
- Articles with dead external links from July 2025
- Articles with dead external links from August 2025
- Articles with dead external links from Januari 2021
- Portal templates with all redlinked portals
- Taman Nasional ring Indonésia
