Cebur nuju daging

Layangan

Saking Wikipédia
Ilustrasi konstruksi layangan sederhana.
Museum Layangan ring Johor, Malaysia.
Layangan be-bean

Layangan inggih punika silih tunggil paplalianan tradisional sané malakar antuk tiing utawi lidi sané katukub sareng plastik utawi kain. Lianan ring punika wénten taler benang sané kaanggén ngulur layangannyané mangda prasida makeber. Yéning sampun masan anginné baret akéh jadma Bali utamannyané sané lanang ngeberang layang-layang. Layangan puniki madué makudang-kudang ara, inggian punika sekadi layangan coték, layangan pecukan, layangan bé-béan, layangan dempi, layangan kedisan, layangan kedis kandik miwah layangan janggan. Cenik kelih, bajang tua makejang demen ngeberang layangan ngantos wénten lomba malayangan sané kalaksanayang nuju sasih sané anginnyané becik nyabran warsa.[1]

Mangkin ring Bali taler kamargiang festival layangan sané akéh kasarengin olih para sekaa trun-truni sané wénten ring banjar sajebag jagat Bali. Festival layangan kalaksanayang ring pasisi mangda ngamolihang genah sané jimbar tur dangan ngamolihang angin ri kala ngeberang layangan.[2]

Lelintihan

[uah | uah wit]

Layangan kapertama kapanggihang ring Asia, yadiastun wit sujatin ipun wantah prasida kacawang. Kawéntenan gegambaran layangan pinih kuna mawit saking lukisan goa aab mésolitik ring Nusa Muna, Sulawesi Kelod Kangin, Indonésia, mapinanggal 9500–9000 warsa SM.[3] Punika nyihnayang soroh layangan sané kaaranin kaghati [id], sané mangkin kantun kaanggén olih Krama Muna modérn. Layangan puniki ketah kakeberang 7 rahina, sesampun punika kapegatang mangda prasida makeber bébas, manados aturan majeng sang sané sampun padem.[4] Layangan puniki kakardi saking don kolopé (ubi alas) antuk layar utama, kulit tiying manados bingkai, miwah serat manas alas sané kapintal manados tali, yadiastun layangan ring aab modérn sampun nganggén tali.[5]

Ring Cina, layangan kanikayang manados panemuan pantatwa Cina abad ka-5 Mozi (taler Mo Di, utawi Mo Ti) miwah Lu Ban (taler Gongshu Ban, utawi Kungshu Phan). Piranti sané becik anggén ngaryanin layangan sampun cumawis rumasuk kain sutra sané kaanggén layar; sutra halus sané kuat tensil tegeh anggén kakeberang; miwah tiing anggén bantang sané kuat miwah ingan. Ring warsa 549 M layangan kertas sampun kakeberang, cutetnyané ring warsa punika layangan kertas kaanggén manados séwala patra. Wewitan Cina kuna miwah abad patengahan ngambarang layangan kaanggén ngukur doh, nguji angin, ngangkat jadma, ngicén cihna, miwah komunikasi ring operasi militér. Layangan Cina pangawit ipun kaloktah marupa datar (tan ngabungkuk) miwah ketah marupa pasegi lantang. Ring untat, layangan tan paikuh kadagingin garis busur anggén negtegang. Layangan kahiasin antuk gegambaran mitologis miwah tokoh kasub; wénten kajangkepin antuk senar miwah empritan anggén ngardi swara musik ri kala ngindang.[6][7][8]

Selanturnyané layangan kakenalang ring India, layanangan selanturné marupa layangan laga, sané kauningin antuk patang ring India, layangan puniki kakeberang nyabran warsa ring festival sekadi Makar Sankranti.[9]

Layangan kauningin ring sajebag Polinésia, ngantos ka Selandia Baru, layangan antropomorfik sané malakar antuk kain miwah taru kaanggén ring upacara kaagamaan pinaka aturan majeng para déwata.[10] Tradisi layangan Polinésia kaanggén olih antropolog pinaka jalaran mikolehin gambaran indik pamahbah tradisi "primitif" Asia sané kapercayén wénten sadurungnyané ring Asia.[11]

Ring Éropa kawéntenan layangan kabaos telat, yadiastun spanduk sekadi kasut angin sampun kauningin miwah kaanggén olih jadma Romawi. Carita layangan kapertama kabakta nuju Éropa olih Marco Polo ring panguntating abad ka-13.[12][13] Konrad Kyeser nganikayang layangan naga ring Bellifortis wénten sawatara duk 1400 Maséhi.[14] Yadiastun layangan ring pamahbah masa punika tuah kadadosang kasenengan kémanten, ring abad ka-18 miwah ka-19 sampun kaanggén panelitian ilmiah.[12]

Ring 1752, Benjamin Franklin ngawedar silih tunggil indik ékspérimén layangan malarapan antuk ngabuktiyang pinaka tatit hawanan olih listrik.

Layanagn taler dados piranti sané dahat mautama ring panelitian Wright masemeton, inggian punika ri kala dané ngembangang pesawat kapertama ring ungkur warsa 1800-an. Makudang désain matiosan saking layangan makta manusa sampun kakembangang. Période saking 1860 nganti sawatara 1910 manados "aab kaamasan layangan ring Éropa".[15]

Ring abad ka-20, akéh désain layangan anyar sané kalimbakang. Puniki rumasuk layangan tan paikuh Eddy, layangan tétrahedral, kampid Rogallo, layangan kereta luncur, parapoil, miwah wasa layangan.[16]

Cingak taler

[uah | uah wit]

Galéri

[uah | uah wit]

Suratan

[uah | uah wit]
  1. "Layang-layang yang Dijaga Kelestariannya di Bali". Etnis - Warta Identitas Bangsa (ring Inggris). 2019-10-11. Kaarsipin saking versi asli tanggal 2021-04-22. Kaaksés 2021-05-15.
  2. Dada (2012). "Chinese Inventions - Layang Layang , Abad 4-5 SM". Budaya Tionghoa.
  3. "Kaghati, World's First Kite". Go Celebes!. Kaarsipin saking versi asli tanggal 29 May 2023. Kaaksés 24 July 2019.
  4. Bieck, Wolfgang (July 2002). ""The First Kiteman" -Proof by a prehistoric cave-painting in Indonésia". Kaarsipin saking versi asli tanggal 8 Séptémber 2017. Kaaksés 24 July 2019.
  5. Salikha, Adelaida (2 June 2018). "The Top 10 Must-Know Facts About The World's First & Oldest Kite". Seasia. Kaaksés 24 July 2019.
  6. Needham 1965, p. 576–580
  7. Sarak, Sim; Yarin, Cheang (2002). Khmer Kites. Cambodia: Ministry of Culture and Fine Arts. ASIN B005VDYAAW.
  8. Kite Flying for Fun and Science, 1907, The New York Times.
  9. Tripathi, Piyush Kumar (7 January 2012). "Kite fights to turn skies colourful on Makar Sankranti - Professional flyers to showcase flying skills; food lovers can relish delicacies at snack huts". The Telegraph. Calcutta, India.
  10. Tarlton, John. "Ancient Maori Kites". Kaarsipin saking versi asli tanggal 15 October 2011. Kaaksés 19 October 2011.
  11. Chadwick, Nora K. (July 1931). "The Kite: A Study in Polynesian Tradition". Journal of the Royal Anthropological Institute. 61: 455–491. doi:10.2307/2843932. ISSN 0307-3114. JSTOR 2843932.
  12. 12,0 12,1 Anon. "Kite History: A Simple History of Kiting". G-Kites. Kaarsipin saking versi asli tanggal 29 May 2010. Kaaksés 20 June 2010.
  13. Needham 1965, p. 580
  14. Ley, Willy (December 1961). "Dragons and Hot-Air Balloons". For Your Information. Galaxy Science Fiction. pp. 79–89.
  15. "Archived copy" (PDF). Kaarsipin saking versi asli (PDF) tanggal 2020-06-30. Kaaksés 2018-06-12.CS1 maint: archived copy as title (link)
  16. "History of Kites". Kaarsipin saking versi asli tanggal 26 April 2012. Kaaksés 18 April 2012.
  17. Giant Kite Festival in Higashiomi Archived 2015-05-26 at the Wayback MachineNHK(video)

Pranala jaba

[uah | uah wit]