Cebur nuju daging

Nusa Roté

Nusa Roté
Citra satelit Nusa Roté
Peta
Géograpi
GenahAsia Kelod-Kangin
Koordinat10°28′0″LS,123°23′0″BT
KapuloanKapuloan Sunda Alit
Jimbar1.200 km²
Pameréntahan
NegaraIndonésia
Kota pinih agengBa'a
Démograpi
Panjak119.711[1] diri (2010)
Nusa Roté dados titik pinih kelod Indonésia

Pulo Rote taler kasengguh Pulo Roti, inggih punika silih tunggil pulo sané magenah ring Kepulauan Rote, Provinsi Nusa Tenggara Timur, Indonesia. Kepulauan Rote dados wewidangan sané genahnyané pinih kelod ring negara Indonesia.[2] Mawit Awig-Awig Nomor 9 Warsa 2002, Roté sareng nusa-nusa alit ring kapuloan Roté ring nampek ipun mastatus wagian kabupatén antuk aran Kabupatén Roté Ndao.[3] Pulo puniki kaloktah antuk swagina miara tur nglestariang lontar, wisata pasih, alat musik sasando, miwah topong adat Ti'i Langga.[4] Kabupaten Rote Ndao manut awig-awig punika pinaka pemekaran saking Kabupaten Kupang, ngantos warsa 2019 manut ring catatan administratif Kabupaten Rote Ndao kawangun antuk 10 kecamatan, 112 desa, miwah 7 kelurahan.[5]

Sejarah

[uah | uah wit]

Silih tunggil raja ring Pulo Rote sané sida kauningin manut ring catatan sejarah inggih punika raja Tou Dengga Lilo. Lelangit raja Tou Dengga Lilo mawit saking Bula Kay, sané madué lelintihan pratisentana luiré: Bula Kay madué sentana Loma Bula, Loma Bula madué sentana Ou Loma, Ou Loma madué sentana Kadau Ou, Kadau Ou madué sentana Kasu Kadau, Kasu Kadau madué sentana Doitama Kasu, miwah Doitama Kasu madué sentana Tou Dengga Lilo.

Tou Dengga Lilo kaadegang dados raja Baa tur madué kuasa ring wewidangan Rote Baa duk masa Portigusé nyajah Indonesia tur duk masa Kolonial Belanda. Tou Dengga Lingga madué sentana Nduk lan Bulakh. Mawit saking pratisentana Nduk puniki ngamijilang soroh-soroh utawi marga wong Ene, inggian punika sekadi Panie, Dae Panie, Fola Panie, Foeh, Detaq, miwah sané tiosan.

Raja Baa sané dados pamutus inggih punika Ishak Dae Panie tur salanturnyané kasukserahang ring Paulus Dae Panie pinaka raja Baa sané pinih untat. Kahanan puniki santukan raja-raja duké punika kadadosang pagawai negeri sipil, inggian sang sané sampun dados pegawai negeri sipil nénten kalugra madeg ratu.

Geografi

[uah | uah wit]

Kepulaun

[uah | uah wit]

Pulo Rote ngranjing ring wewidangan Kepulauan Rote sané kawangun antuk 107 pulo, saking 107 pulo punika wantah 8 pulo sané madué krama (berpenghuni), inggian punika sekadi Pulo Ndao, Ndana, Pulo Panama, Pulo Usu, Pulo Manuk, Pulo Doo, Pulo Helina, Pulo Landu, miwah sané tiosan.[5]

Pulo Rote yéning selehin manut geografisnyané magenah ring pantaraning Benua Asia lan Benua Australia asapunika taler ring pantaraning Laut Sawu miwah Samudra Hindia. Pulo puniki mawates sareng Selat Pukuafu ring sisi kangin, Samudra Hindia ring sisi kelod, Laut Sawu ring sisi kauh lan kaler.[5] Wewidangan Pulo Rote madué iklim kering santukan keni pengaruh angin muson lan masan ujannyané sané ajebos (sawatara 3-4 sasih). Ring sisi kaler lan kelod pulo puniki marupa pasih tur dataran rendah, samaliha ring tengahnyané marupa pangkung lan bukit. Pulo Rote rumasuk ring pulo sané cupit sinah sida gelis kaiterin.

Transportasi

[uah | uah wit]

Yéning ngawitin pamargi saking Kupang, ibu kota Nusa Tenggara Timur, Pulo Rote sida katuju malarapan antuk transportasi laut wiadin transportasi udara. Lalu lintas barang utawi jasa nuju Pulo Rote ketahnyané nganggén kapal feri sané sarahina malayar antuk rute Kupang - Pantai Baru selami petang jam. Lianan ring punika taler sida nganggén kapal cepat antuk rute Kupang nuju ka Baa selami duang jam, nanging pamarginé puniki pepes nénten mamargi santukan cuaca sané nénten becik. Pamargi tiosan prasida kamargiang malarapan antuk perahu lan kapal motor saking pelayaran rakyat (Pelra), sekadi Papela (Rote Timur), Oelaba (Rote Barat Laut), Batutua (Rote Barat Daya), lan Ndao (Pulo Ndao). Indik pamargi nganggén jalur udara sané mangkin sampun prasida mamargi saking Kupang ka Baa sané wantah wénten asiki penerbangan nyabran rahina.

Pertanian

[uah | uah wit]

Pertanian dados pangupajiwa sané pinih akéh sané kamargiang olih krama ring Pulo Rote pamucuknyané ring Lobalain miwah Rote Barat Laut. Lianan ring pertanian taler wénten sektor perikanan miwah peternakan sané dados swagina kramané irika. Pulo Rote madué lahan pertanian sané jimbarnyané ngantos 53.797 hektaree, inggian 13.000 hektareenyané kadadosang sawah irigasi pinaka genah nanem padi gogo rancah. Lahan pertanian punika sida ngasilang 4-5 ton pamupon ring soang-soang hektareenyané, yéning rereh ring ketékan nyabran warsa, soang-soang hektaree sida ngasilang 23.697 ton pamupon. Lianan ring ngasilang padi, tetanduran sané dahat mabuat kaasilang olih pertanian Pulo Rote inggih punika sekadi kacang tanah (ukurannyané ageng lan kolesterolnyané akidik), bawang, semangka, tabia lombok, jagung, miwah sorgum. Akehan pemupon puniki kaasilang ring Rote Barat Daya, Rote Barat Laut, Rote Timur, miwah Pantai Baru.

Peternakan

[uah | uah wit]

Ring Pulo Rote sawetara 20.512 ha utawi 16% saking jimbar puloné puniki kadadosang genah ngangon ubuh-ubuhan olih kramané irika. Genah ngangon puniki akéhan sané marupa padang rumput alam, pamucuknyané soroh andropogon, lianan taler wénten lahan tidur sané marupa rumput alam miwah lahan kering antuk vegetasi semak belukar sané jimbarnyané sawetara 40.000 ha.

Sampi, kebo, lan jaran pinaka soroh buron sané akéh kaubuh ring Rote Timur, Rote Tengah, miwah Rote Barat Laut. Ubuh-ubuhan puniki ketahnyané kaadol ka Jakarta lan Makassar. Sistem perternakan ring pulo puniki kantun nganggén sistem tradisional, inggian punika ubuh-ubuhané kaelébang ring genah ngangon tur wawu kacelepin ring badannyané yéning sampun pacang kaanggén utawi kaadol.

Sitem peternakan ring Pulo Rote akéh ngemanggihang halangan. Halangan punika sekadi kawéntenan amah-amahan lan inem-ineman sané arang sangkaning musim kemarau tur kawéntenan grubug. Lianan ring punika, santukan akéh jalan sané durung maaspal ngawinang akéh prabeya sané katelasang anggén naur transportasi saking kecamatan nuju ka pelabuhan tur angkutan laut nuju ka Kupang tuah ngandelang kapal feri kémanten ritatkala jagi nagdol ubuhané.

Komoditas Lain

[uah | uah wit]

Komoditas utawi asil tani tiosan sané kaloktah kaasilang olih Pulo Rote inggih punika lontar, nyuh, miwah jambu mete. Lianan punika, pulo puniki taler ngasilang gula sané akéhnyané sawetara 200 ton nyabran warsa antuk kawéntenan lahan sané jimbarnyané ngantos 82.000 ha. Krama Pulo Roté ketahnyané ngolah tuak ental dados gula lempeng, gula semut, gula air, lan sopi. Sopi inggih punika inem-ineman khas saking Rote Ndao sané marupa asil fermentasi tuak ental tur madué alkohol sané akéh.

Pustaka

[uah | uah wit]
  1. "Archive copy". Kaarsipin saking versi asli tanggal 2011-08-23. Kaaksés 2020-12-03.CS1 maint: archived copy as title (link)
  2. Profil Kepulauan Provinsi NTT, Pemprov Nusa Tenggara Timur, kaarsipin saking versi asli tanggal 2015-04-08, kaaksés 21 Maret 2015
  3. UU No 9 Tahun 2002, Kementerian Dalam Negeri Républik Indonésia, kaarsipin saking versi asli tanggal 2017-08-31, kaaksés 21 Maret 2015
  4. "Wonderful Indonesia -". www.indonesia.travel (ring Inggris). Kaaksés 2026-01-01.
  5. 1 2 3 Presilla, Husna Putri Maharani, Rusmasiela Mewipiana. "Mengenal Pulau Rote: Sejarah, Nama Suku, Tradisi, hingga Kondisi Geografis". detikbali (ring Indonesia). Kaaksés 2026-01-02.

10°28′S 123°23′E / 10.467°S 123.383°E / -10.467; 123.383