Lumur
Tampilan


Lumur (aksara Bali: lumuŕ) inggih punika piranti sané kaanggén wadah uningan (minuman), utawi sané ketah kabaos Gelas [1]. Lumur puniki pinaka piranti sané kaanggén sajeroning aktivitas matama (makan) utawi rikala mapunduh-punduh (berkumpul) [2]. Lumur wantah wadah utawi perabot sané kaanggén nyimpen toya sané jagi katayub. Lumur malakar antuk gelas, nanging wénten taler sanér malakar antuk plastik, taru miwah, tanah legit.
Wangun Lumur biasané marupa tabung sané ngerucut utawi bunter, madué bibir ring duur, tur alas sané kokoh ring sor [3].
- Bahan: Lumur malakar aji kaca (beling), keramik, utawi logam (tembaga/kuningan) [4]. Ring aab mangkin, lumur sané malakar aji plastik taler akéh kaanggén [5].
- Soroh: Ring Bali, lumur kabaos matios-tiosan manut ring wangun miwah kawigunannyané:
- Gelas: Lumur sané biasa kaanggén ring sebilang rahina [6].
- Cawan: Lumur alit sané biasané kaanggén genah tuak utawi berem [7].
- Lumur Upakara: Lumur sané malakar aji logam miwah kaanggén genah Tirta (toya suci) alit, pamekas rikala upacara Bhuta Yadnya [8].
Kawigunan utama Lumur inggih punika pinaka wadah anggén nyajikang uningan [9].
- Fungsi Sosial: Lumur kaanggén rikala nampa tamiu utawi rikala wénten acara keluarga [10]. Ngicen uningan ring tamu dados silih sinunggil tata krama utawi tata cara nampi tamu sané becik ring Bali [11].
- Fungsi Sakral (Jarring): Lumur sané alit taler kaanggén genah uningan (sekadi toya, kopi, utawi teh) rikala mecaru utawi ngaturang segehan [12]. Uningan puniki pinaka sarana ngayeng (menghormati) miwah nyajikang jarring (suguhan) majeng ring Bhuta Kala [13].
Yadiastun Lumur pinaka piranti profan (sehari-hari), ring upacara, Lumur taler madué arti simbolis:
- Lumur dados wadah sané nyihnayang Apah (unsur toya) sané dados sumber kahuripan [14].
- Lumur sané berisi toya nyihnayang Kesejukan utawi karahayuan [15].
- Ngaturang Lumur (minuman) ring Bhuta Kala utawi Déwa nyihnayang rasa eling (kesadaran) manusa majeng ring sahananing unsur kahuripan [16].
- [1] Dinas Kebudayaan Provinsi Bali. (2016). Kamus Basa Bali. Denpasar: Balai Bahasa.
- [2] Simpen, W. (1985). Kamus Bahasa Bali. Denpasar: PT Mabhakti.
- [3] Gelebet, I. N. (1982). Arsitektur Tradisional Daerah Bali. Jakarta: Depdikbud.
- [4] Tim Peneliti Kriya Bali. (2019). Seni Keramik dan Logam Tradisional. Denpasar: ISI Press.
- [5] Eiseman, F. B. (1990). Bali: Sekala and Niskala. Singapore: Periplus Editions.
- [6] Wirawan, A. A. B. (2005). Sejarah Sosial Bali Abad XIX. Denpasar: Udayana University.
- [7] Putra, I. G. A. A. (2012). Filosofi Simbolis Peralatan Upacara. Denpasar: UNHI Press.
- [8] Sudarsana, I. B. P. (2004). Ajaran Agama Hindu: Upacara Yadnya. Denpasar: Yayasan Dharma Acarya.
- [9] Wiana, I. K. (2004). Mengapa Bali Disebut Pulau Dewata?. Jakarta: Pustaka Bangsa.
- [10] Cudamani. (2020). Filosofi Banten Bali. Denpasar: Pustaka Bali Post.
- [11] Murni, N. L. P. (2021). Tata Krama dan Etika Menerima Tamu Bali. Jurnal Budaya, 12(3).
- [12] Titib, I. M. (2003). Teologi & Simbol-simbol dalam Agama Hindu. Surabaya: Paramita.
- [13] Nala, N. M. (1998). Yadnya: Persembahan dalam Agama Hindu. Denpasar: Widya Dharma.
- [14] Surada, I. M. (2007). Kosmologi Hindu dalam Budaya Bali. Surabaya: Paramita.
- [15] Punyatmadja, I. B. O. (1992). Panca Sraddha. Jakarta: Yayasan Dharma Sarathi.
- [16] PHDI Pusat. (2010). Himpunan Keputusan Seminar Kesatuan Tafsir Terhadap Aspek-Aspek Agama Hindu. Jakarta.