Cebur nuju daging

Wong Bajo

Saking Wikipédia
Wong Bajau
(Sama utawi Samal)
Sama-Bajau woman anchoring a family boat (banglo) in Malaysia A typical Sama-Bajau settlement in the Philippines
Akéh krama
± 470.000 ring Filipina; ± 436.672 ring Sabah, Malaysia; ± 348.000 ring Indonésia; ± 12.000 Brunei.[1][2][3][4]
Regions with significant populations
 Filipina
(Kepulauan Sulu, Semenanjung Zamboanga, Davao del Sur, Mindanao)

 Malaysia
(Sabah)


 Indonésia
(Kalimantan miwah Sulawesi)


 Brunéi
Basa
Rumpun Sama-Bajau,[5] Tausūg, Cebuano, Tagalog, Melayu, Indonésia miwah Inggris
Agama
Islam Sunni (mayoritas),
Abangan, Animisme, Kristen
Related ethnic groups
Yakan, Iranun,
Tausūg, Moro lainnya,
Melayu dan Bangsa Austronesia lainnya

Wong Bajo utawi Wong Sama silih tunggil etnik saking Indonesia Timur sané kaloktah maurip nomaden ring pasihé. Duké nguni, suku puniki maurip ring duur jukungé, nanging ring aab jagat sekadi mangkin dané sampun meneng tur ngwangun umah-umah pangggung ring pasih sané dakén. Suku puniki taler ketah kasungguh Suku Bajau, Suku Badjaw, utawi Suku Same. Lianan maurip ring pasihé, Wong Bajo taler madué cecirén pinaka béndega tur wikan masileman.[6] Suku Bajo taler sida akéh kapanggihang ring Malaysia, Filipina, lan Thailand.[7] Wawidangan genah wong Bajau ring Indonésia, inggian punika sekadi:

  1. Kalimantan Utara (Nunukan, Tana Tidung, Tarakan, dan Bulungan)[8]
  2. Kalimantan Timur (Berau, Bontang, Balikpapan dan lain-lain)[9]
  3. Kalimantan Selatan (Kabupatén Kotabaru) disebut orang Bajau Rampa Kapis[10][11][12]
  4. Sulawesi Selatan (Selayar)
  5. Sulawesi Tenggara
  6. Nusa Tenggara Barat
  7. Nusa Tenggara Timur (Pulau boleng, Seraya, Longos, Komodo dan sekitarnya)
  8. Sapeken, Sumenep
  9. Wawidangan Indonésia timur lainnya.

Tradisi Melaut Wong Bajo

[uah | uah wit]

Duké nguni, Wong Bajo kaloktah antuk tradisi melaut sané kasengguh mamia kadiola. Tradisi niki kapah manut klompok wong sané melaut, lamin dané melaut, miwah soroh jukung sané kaanggén. Pahan tradisi puniki wénten tiga, inggian punika palilibu, bapongka, miwah sasakai. Soroh palilibu pinaka wong Bajo sané melaut nanggén jukung soppe, kamargiang nganggén dayung, tur ketahnyané makarya ka pasihé utawi melaut tuah awai ngantos kalih rahina. Risampuné punika, dané mawali ka dataran tur ngadol utawi ngajeng ulam sané kapolihang.[13]

Kaping kalih, soroh bapongka utawi babangi pinaka kakaryan ka pasih (melaut) selami makudang-kudang wuku utawi ngantos bulan-bulanan nganggén jukung sané ageng. Jukung puniki agengnyané sawatara 4x2 meter tur kasengguh leppa utawi sopek. Pamargi puniki ketahnyané kasarengin olih kulawarga, inggian anak wiadin rabi. Samaliha, sasaki inggih punika kakaryan ka tengah pasih (melaut) sané nganggén makudang-kudang jukungan selami makudang-kudang sasih antuk pamarginnyaé nyelajah saking pulo ka pulo. Ritatkala ngemargiang mamia kadiola, wénten makudang-kudang parilaksané sané nénten dados kamargiang olih wong Bajo, inggian punika nénten kalugra ngutang luu utawi banyu ka pasihé, ngumbah piranti nyakan, ngajeng ulam penyu, ngejuk bé nampek saking gugusan kaang, miwah sané tiosan [13]

Budaya Wong Bajo

[uah | uah wit]

Wong Bajo meneng ring umah panggung (lepa-lepa) sané malakar antuk kayu lan kaiket antuk tali rotan ring tengahing pasih. Dané taler ngwangun umah adat antuk bahan alami, sekadi kaang lan kerang. Lepa-lepa kapah dados makudang-kudang genah, inggian punika kamar tamu, pasirepan, paon, miwah genah sané kaanggé nyimpen asil laut. Umah wong Bajo lianan pinaka genah maurip, taler pinaka genah sané kaanggén ngemargiang parikrama adat, patemon kulawarga, misah sané tiosan. Wong Bajo taler wikan ngarya jukung tradisional sané kasengguh "kapal phinisi". Jukung puniki duké nguni kaanggén malayar ngrereh bé doh ka tengah pasih, yéning mangkin jukung punika kaanggén kapal wisata ring Labuan Bajo.[6]

Rikala mabebaosan, wong Bajo nganggén basa Bajo sané rumasuk ring basa Austronesia tur madué dialék sané matiosan. Busana adat krama lanang Wong Bajo kabaos Sarija tur busana krama istri kabaos Samara. Sarija madué pah-pahan, inggian punika sigar, kamas, saluar, lan bidah. Samaliha sigada, kamada, juada, lan roktaha pinaka pahan saking busana Samara.[6]

Sosial lan Adat Istiadat

[uah | uah wit]

Wong Bajo madué kapercayan sané maiketan sareng palemahan, inggian dané percaya pasih pinaka sumber kauripan sané patut kalestariang. Niki ngawinang, wong Bajo madué makudang-kudang upacara sané maiketan sareng pasih, sekadi upacara Mappaleppe. Mappaleppe kamargiang sadurung wong Bajo melaut pinaka jalaran nunas pamargi sané antar ritatkala ngemargiang geginan ring tengahing pasihé. Wong Bajo ring kauripannyané kapimpin olih kepala suku sané kabaos "orang tua", pinaka papucuk sané ngatur kauripan sosial miwah adat. Ring aab jagat sekadi mangkin, akéhan wong Bajo sampun wusan nomaden inggian dané sané mangkin sampun madué paumahan sané genahné tetep.[14]

Gending miwah Igel-igelan

[uah | uah wit]

Galéri

[uah | uah wit]

Pustaka

[uah | uah wit]
  1. "2010 Census of Population and Housing, Report No. 2A – Demographic and Housing Characteristics (Non-Sample Variables), Philippines" (PDF). Government of the Philippines National Statistics Office. April 2013. Kaaksés 28 April 2022.
  2. "Total population by ethnic group, administrative district and state, Malaysia" (PDF). Department of Statistics, Malaysia. 2010. pp. 369/1. Kaarsipin saking versi asli (PDF) tanggal 27 February 2012. Kaaksés 12 October 2014.
  3. "Bajau in Indonésia".
  4. "Bajau, West Coast in Brunei".
  5. "What Language do the Badjao Speak?". Kauman Sama Online. Sinama.org. Kaaksés 23 February 2013.
  6. 6,0 6,1 6,2 "Mengenal Suku Bajo, Sejarah dan Keunikannya". Mawatu (ring Indonesia). Kaaksés 2025-12-15.
  7. "Indonesia.go.id - Mengenal "Bajo" Si Pengembara Laut". indonesia.go.id (ring Indonesia). Kaaksés 2025-12-15.
  8. Adaptasi sosial ekonomi masyarakat Bajau ring pemukiman baru Kalimantan Timur (ring Indonesia). Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, Bagian Proyek Pengkajian dan Pembinaan Nilai-Nilai Budaya Kalimantan Timur. 1996.
  9. "Bajau Laut settlements in Kalimantan and Sulawesi". Kaarsipin saking versi asli tanggal 2014-02-17. Kaaksés 2011-09-03. Unknown parameter |dead-url= ignored (help)
  10. https://www.kompasiana.com/istorya/5a341918dd0fa81ace122773/suku-bajau-rampa-dalam-catatan-historis
  11. https://www.kompasiana.com/imizona/550f1e37813311c82cbc6701/rampa-pemukiman-suku-bajau-di-tenggara-kalimantan
  12. http://banjarmasin.tribunnews.com/2018/04/07/newsvideo-pesta-laut-suku-bajau-samma-desa-rampa-kotabaru
  13. 13,0 13,1 Good News From Indonesia. "Asal-usul, Tradisi, dan Perubahan Suku Bajo". Good News From Indonesia (ring Indonesia). Kaaksés 2025-12-15.
  14. "Direktorat SMP - Kementerian Pendidikan, Kebudayaan, Riset dan Teknologi". ditsmp.kemendikdasmen.go.id. Kaaksés 2025-12-15.

Pranala jaba

[uah | uah wit]