Waja
Waja utawi Baja inggih punika logam paduan saking wesi lan karbon sané nyihnayang nincapnyane sifat mékanis yening saihang sareng wangun murni wesi. Santukan tegehné modulus elastis, kakuatan hasil, kakuatan lung lan pabéa lakaran sané mudah, waja inggih punika silih sinunggil lakaran sané pinih sering kaproduksi ring jagaté. Waja kaanggén ring struktur (dados beton carang panguat utawi balok waja), ring kreteg, infrastruktur, piranti, kapal, kréta api, mobil, piranti listrik, perabot, miwah sanjata.
Wesi setata dados datu utama ring waja, nanging datu sané lianan kaanggén ngasilang makudang-kudang kelas waja, nyihnayang sifat lakaran, mékanis, lan mikrostruktur sané kauwah. Waja nirkarat, umpaminé, ketah madaging 18% kromium taler nyihnayang korosi miwah oksidasi sané nincap kasandingang sareng karbon waja ipun. Ring sor tekanan atmosphér, waja ketahné ngambil kalih wangun kristal: kubik sané mapusat ring awak lan kubik sane mapusat ring muka; nanging, manut ring lelintihan logam térmal lan paduan, mikrostruktur minab madaging phase martensit sané kadistorsi utawi phase sementit sané sugih karbon, inggih punika soang-soang tétragonal lan ortorombik. Ring kasus wesi paduan, panguatan utamané sangkaning ngeranjingan karbon ring kisi utamané-besi, ngambat déformasi ring sor tegangan mékanis. Paduan taler prasida ngawinang phase wewehan sané ngawinang sifat mékanis. Ring makudang parindikan, sifat mékanis sané karekayasa punika ngorbanin duktilitas miwah palantangan saking kahanan wesi murni, sané sayan rered rikalaning kawewehin karbon.
Waja kakaryanin ring tungku bloomery salami panyiuan warsa, nanging kawigunannyane ring industri sané ageng kakawitin wantah risampune metodé produksi sané pinih éfisién kakaryanin ring abad ka-17, antuk ngenahang tanur tegeh lan produksi waja lebur. Puniki kasarengin olih prosés Bessemer ring Inggris ring tengahing abad ka-19, lan salanturnyané olih tungku prapen kabuka. Antuk pacundukan prosés Bessemer, era anyar produksi massal waja kakawitin. Waja ingan kagentosin wesi tempa. Negara-negara Jerman inggih punika produsén waja utama ring Éropa ring abad ka-19.[1] Produksi waja Amérika mapusat ring Pittsburgh; Betlehem, Pensilvania; miwah Cleveland ngantos panguntat abad ka-20. Sané mangkin, produksi waja jagat mapusat ring Cina, sané ngasilang 54% saking waja jagat ring warsa 2023.
Panyempurnaan salanturnyané ring prosés, sekadi pangaryanan waja oksigén dasar (BOS), akéhan ngentosin metode sadurungnyané antuk salanturnyané nedunang pabéa produksi lan nincapang kualitas produk ungkur. Sané mangkin, langkungan saking 1,6 miliar ton waja sané kaproduksi nyabran warsa. Waja modérn ketahnyané kaidentifikasi olih makudang-kudang kelas sané katentuang olih makudang-kudang organisasi standar. Industri waja modérn inggih punika silih sinunggil industri manufaktur sané pinih ageng ring jagaté, nanging taler silih sinunggil industri sané pinih akéh énergi lan émisi gas umah kaca ipun, sane ngicenin pituut 8% saking émisi global.[2] Nanging, waja taler prasida kawigunayang malih: punika silih tunggil lakaran sane pinih daur ulang ring jagaté, antuk tingkat daur ulang langkungan saking 60% ring sajebag jagat.[3]
- ↑ Allen, Robert C. (December 1979). "International Competition in Iron and Steel, 1850–1913". The Journal of Economic History. Cambridge University Press. 39 (4): 911–937. doi:10.1017/S0022050700098673. JSTOR 2120336.
- ↑ "Decarbonization in steel | McKinsey". McKinsey.com. Kaaksés 20 May 2022.
- ↑ Pikobet nganggit: Tag
<ref>tidak sah; tidak ditemukan teks untuk ref bernamaencarta-recycling