Cebur nuju daging

Wong Tengger

Saking Wikipédia
(Kagingsirang saking Suku Tengger)
Suku Tengger
Rohaniawan Hindu Tengger pada masa Hindia Belanda
Akéh krama
± 500.000 jiwa
Regions with significant populations
Pegunungan Bromo-Tengger-Semeru, Jawa Timur
Basa
Bahasa Jawa Tengger(utama), Jawa Arekan(kedua) & Bahasa Indonesia
Agama
Mayoritas
 • Hindu Jawa
 • Budha Tengger

Minoritas
 • Islam Sunni
 • Kristen (Protestan & Katolik)
Related ethnic groups
Suku Jawa Arekan, Suku Osing, Suku Madura Pendalungan dan Suku Bali

Suku Ténggér utawi kasengguh Orang Jawa Ténggér utawi Wong Ténggér utawi Wong Brama inggih puniki etnis Jawa sané meneng ring dataran tinggi ring wewidangan pegunungan Bromo-Tengger-Semeru, Jawa Timur, Indonesia.[1] Krama wong Ténggér akehan meneng ring wewidangan Kabupaten Probolinggo, Kabupaten Pasuruan, Kabupaten Lumajang, lan Kabupaten Malang.[2]

Etimologi

[uah | uah wit]

Wénten tigang teori sané maosang indik wit parinama Ténggér, inggian punika Ténggér sané mateges majujuk, ngadeg, utawi meneng pinaka cihna parisolah wang Ténggér sané madué budi pekerti luhur ring sajeroning kauripan. Kaping kalih, kruna Ténggér mateges pagunungan sané anut ring genah dané maurip. Katiga, Ténggér pinaka singkatan saking kalih kruna, inggih punika Rara Anteng lan Jaka Seger pinaka leluhur wong Ténggér.

Basa

[uah | uah wit]

Wong Ténggér sarahina mabebaosan nganggén basa Jawa Ténggér. Basa puniki kantun masaih sareng basa Jawa Kuno, nanging basané puniki nénten madué sor singgih basa sekadi basa Jawa sané ketah kaanggén.[3]

Agama

[uah | uah wit]

Agama asli wong Ténggér inggih punika campuran agama Hindu-Buda zaman Mahapahit sané madué piranti puja majeng ring leluhur. Agama puniki matiosan sareng agama Hindu Dharma saking Bali sinah dané kasengguh Agama Hindu Jawa utawi Buda Ténggér. Lianan ring agama Hindu, wong Ténggér taler magama Islam lan Kristen, pamucuknyané krama sané meneng ring léréng beténan. Krama ring léréng beténan punika sampun nénten ngamargiang tradisi Ténggér sinah dané masaih sareng wong Jawa tiosan. Nanging, krama desa Wonokerto ring Probolinggo kantun maurip nganutin tradisi Ténggér.

Mata Pencaharian

[uah | uah wit]

Wong Ténggér akéhan madué geginan maabian. Geginan puniki maiketan sareng lahan sané marupa bukit, dané maabian nganggén sistem terasiring tur nganggén toya saking ujan, utawi tukad.

Ring aab jagat mangkin, wong Ténggér madué geginan tiosan sekadi dados guide, nyéwang jaran, nyéwang umah dados homestay, mukak warung makan, toko souvenir, nyéwang jeep utawi ojek majeng ring wisatawan sané jagi ka Bromo.[3]

Budaya

[uah | uah wit]

Wong Jawa Ténggér percaya inggian Gunung Bromo utawi Gunung Brahma pinaka genah sané suci. Nyabran a warsa, krama Ténggér ngamargiang upacara Yadnya Kasada utawi kasodo ring Pura Luhur Potén sané magenah ring bongkol Gunung Bromo tur nglantur ka pucak Gunung Bromo. Upacara puniki kamargiang ring tengah lemeng ngantos ngadas lemahang, inggian punika nyabran purnama sawatara tanggal 14 utawi 15 ring bulan kasada (keduabelas) nganutin pananggalan Ténggér.

Upacara adat tiosan sané kamargiang olih wong Ténggér kapah dados kalih, inggian punika upacara kalenderis miwah upacara non-kalenderis. Maka sami upacara puniki madué tetujon ngrastitiang saluir sané maurip mangda sida manggih kaselametan. Upacara kalenderis pinaka upacara sané kamargiang nganutin galah sané pateh ring kalender Ténggér nyabran warsa. Upacara puniki sekadi upacara pujan, inggian punika pujan karo (kalaksanayang ring sasih karo), pujan kapat (kalaksanayang ring sasih kapat), pujan kapitu (kalaksanayang ring sasih kepitu), pujan kawolu (kalaksanayang ring sasih kaulu), miwah pujan kesanga (kalaksanayang ring sasih kasanga). Lianan ring upacara pujan, upacara wong Ténggér taler ngemargiang upacara galungan miwah unan-unal/mayu bumi.

Salanturnyaé upacara non-kalenderis sané kamargiang olih wong Ténggér sekadi upacara entas-entas (upacara majeng ring roh leluhur mangda sida nyujur genah abadi), upacara tugel kuncung/tugek gombak (upacara ngetep bok anak alit), walagara (upacara pawiwahan), barikan (upacara ri sampuné wénten bencana), miwah mayu desa (upacara ngadegang kepala desa). Upacara non-kalenderis tiosan sané taler kamargiang, sekadi upacara ritatkala pindah umah, upacara pacang luas, mlaspas jalan, mungkah jalan menék gunung, miwah sané tiosan.

Galeri

[uah | uah wit]

Pustaka

[uah | uah wit]
  1. "- YouTube". www.youtube.com. Kaaksés 2025-12-14.
  2. "Sensus Penduduk 2010 - Badan Pusat Statistik". sensus.bps.go.id. Kaaksés 2025-12-14.
  3. 3,0 3,1 "Suku Tengger Bromo, Mengenal Dari Dimensi Sosial dan Religius". Wisata Gunung Bromo (ring Indonesia). Kaaksés 2025-12-14.