Révolusi Prancis
Mal:Infobox historical event Révolusi Prancis[lower-alpha 1] inggih punika masa pauwahan politik lan sosial ring Prancis sane kakawitin antuk États Jénderal warsa 1789 lan kapuputang antuk Kudéta 18 Brumaire ring tanggal 9 Nooémber 1799. Akéh idé-idé révolusi sané kaanggep dados prinsip-prinsip dasar démokrasi liberal,[1] lan aji-ajiné tetep manados pusat wacana politik Prancis modérn.[2] Punika sané ngawinang olih kombinasi faktor sosial, politik, lan ékonomi sané rézim sané ngadeg mabukti nénten prasida ngatur.
Krisis kajinahan miwah kasangsaran sosial sané sampun ngelimbak ngawinang konvokasi États Jénderal ring Méi 1789, paruman kapertama saking warsa 1614. Para pawakilan saking Estate Katiga mapasahan miwah malih ngawentenang raga dados Sabha Nasional ring sasih Juni. Panyerbuan Bastille ring Paris duk tanggal 14 Juli ngawinang makudang-kudang pidabdab radikal olih Sabha, rumasuk ngapus feodalisme, kontrol negara ring Gréja Katolik ring Prancis, miwah ngamedalang Déklarasi Hak-Hak Manusa lan Warga Negara.
Tigang warsa salanturné kadominasi olih perjuangan antuk kontrol politik. Utsaha Raja Louis XVI pamargi nuju Varennes ring sasih Juni 1791 salanturné ngaonang monarki, lan kalahné militér sesampun medalné Perang Révolusi Prancis ring April 1792 ngawinang pamberontakan 10 Agustus 1792. Punika mawinan, monarki kagentosin olih Républik Kapertama Prancis ring sasih Séptémber, kasarengin olih éksekusi Louis XVI ring Januari 1793.
Risampune malih pamberontakan ring sasih Juni 1793, konstitusi punika kagentosin, lan kakuasaan politik punika kagentosin saking Konvénsi Nasional dados Komité Kaamanan Publik, sané akéhan olih Jacobins radikal sane kapimpin olih Maximilien Robespierre. Sawatara 16.000 jadma sané kahukum olih Tribunal Revolusioner lan kalaksanayang éksekusi ring Pamréntahan Teror, sané puput ring Juli 1794 antuk Réaksi Termidorian. Lemet olih ancaman jaba lan oposisi jero, Komité Keamanan Publik kagentosin ring Nopémber 1795 olih Diréktori. Kaon tegtegné puput ring kudéta warsa 18 Brumaire miwah ngadegang Konsulat, antuk Napoléon Bonaparte pinaka Konsul Kapertama.
- ↑ Révolution française [ʁevɔlysjɔ̃ fʁɑ̃sɛːz]
<ref> untuk kelompok bernama "lower-alpha", tapi tidak ditemukan tanda <references group="lower-alpha"/> yang berkaitan
- ↑ Livesey 2001, p. 19.
- ↑ Fehér 1990, pp. 117–130.