Cebur nuju daging

Nusa Enggano

Enggano
Pulau Enggano magenah ring Indonésia
Pulau Enggano
Pulau Enggano
Pulau Enggano (Indonésia)
Enggano magenah ring Bengkulu
Enggano
Enggano
Géograpi
GenahAsia Tenggara
Koordinat5°23′25″S 102°14′16″E / 5.390278°S 102.237778°E / -5.390278; 102.237778
KapuloanSumatra
Jimbar397,2 [1] km²
Titik pinih tegehMal:M to ft m
Pameréntahan
Negara Indonésia
Provinsi Bengkulu
KabupatenBengkulu Utara
Démograpi
Panjak4.035 diri (2020)
Kapadetan6,71 diri/km²
Info liyanan
Wewengkon galah
Genah Nusa Enggano ring Indonesia

Nusa Enggano inggih punika silih tunggil nusa sané magenah ring samudra Hindia. Duk 2 Maret 2017, Presiden Joko Widodo netepang Nusa Enggano pinaka silih tunggil nusa sané mastatus nusa pinih sisi ring Indonesia kasarengin antuk 110 nusa alit sané tiosan.[2] Salanturnyané yéning selehin ring Peraturan Presiden RI Nomor 78 Tahun 2005, Nusa Sumatra madué tigang nusa alit inggih punika Nusa Enggano, Nusa Mega, miwah Nusa Tikus. Nusa Enggano miwah Nusa Mega mastatus pulau kecil terluar, semaliha Nusa Tikus ring Bengkulu nénten mastatus pulau terluar. Wantah Nusa Enggano sané mastatus pulau berpenghuni ring Bengkulu.[3]

Nusa Enggano puniki ngranjing ring wewengkon pemerintahan Kabupatén Bengkulu Utara, Provinsi Bengkulu, taler wantah kawangun antuk asiki kecamatan, inggian punika Kecamatan Enggano. Nusa Enggano genahnyané ring sisi kelod kauh Kota Bengkulu antuk koordinat 05° 23′ 21″ LS, 102° 24′ 40″ BT. Nusa Enggano sida katuju malarapan antuk jalur udara miwah pasih. Yéning jagi nganggén jalur udara, kapertama sida mamargi saking Bandara Fatmawati Soekarno Bengkulu nuju Bandara Enggano selami 45 menit. Samaliha jalur laut sida kalintangin malarapan antuk numpang kapal ferry saking Pelabuhan Baai ring Kota Bengkulu nuju Pelabuhan Malakoni utawi Pelabuhan Kahyapu ring Nusa Enggano selami 12 jam.[4]

Parinama

[uah | uah wit]

Nusa Enggano sampun sué kauningin olih wong Melayu. Wong Melayu ngadanin nusa puniki "Pulau Telanjang" santukan duké nguni krama adat Enggano, inggian lanang wiadin istri maka sami maurip tanpa busana. Samaliha, wong Enggano ngadanin nusanyané "È Loppeh", manut basa Enggano kruna niki mateges tanah, pertiwi, wiadin bumi. [5]

Lianan ring punika, parinama "Enggano" sané ketah kauningin sekadi mangkin katarka mawit saking basa Portugis engano (kaucap /eŋgano/) sané mateges 'kaiwangan'. Parinama punika sangkaning Talesso (pelaut saking Portugis), sané kampih ring Nusa Enggano mrasa kuciwa santukan dané nénten sida ngemanggihang rempah-rempah ring Nusa Enggano manut sekadi sané kaaptiang .[6][7]

Sejarah

[uah | uah wit]

Manut ring pustaka sejarah, Wong Belanda pinaka wangsa kapertama sané singgah ring Nusa Enggano inggian punika duk dané kampih ring Nusa Enggano rikala nylajahin pasisi kauh Sumatra. Catatan kapertama indik Nusa Enggano kapertama kasurat olih Cornelis de Hotman duk abad XVI, manut ring sasuratan punika Nusa Enggano kaloktah antuk perdagangan rotan. Risampuné nglantur ring abad XX, Belanda ngirim misi zending ka Nusa Enggano sané ngawinang akéh krama irika magama Kristen Protestan.[8]

Sadurung de Houtman rauh ka Nusa Enggano sampun wénten pelaut saking Portugis sané riinan rauh merika. Dané mapeséngan Charles Miller sané rauh ka Nusa Enggano duk warsa 1771. Miller ngemargiang eksplorasi nanging tan sida labda karya. Selanturnyané, catatan saking naturalis Italia, sané mapeséngan Elio Madigliani sané nylajahin Nusa Enggano duk warsa 1892 maosang irika sampun wénten krama sané nuénang tradisi lan kebudayaan unik. Dané maosang krama Enggano jenek antuk paumahan Koho Buwa-Buwa, yadiastun sampun wénten sané jenek ring pasisi.[9]

Pustaka tiosan maosang manut Ter Keurs, sejatinipun Enggano sampun keni panglanglah saking dura desa ngawit saking abad XVII, pamucuknyané warsa 1602, 1614, 1622, miwah warsa 1629. Duk punika kapal-kapal Belanda kampih ring Nusa Enggano tur ngemargiang transaksi dagang sareng krama irika.[10] Salanturnyané ring warsa 1645 Belanda ngirim kapal ka Nusa Enggano sané kaanggén mangdané dané sida ngemolihang budak. Sasuratan indik wong Enggano sampun ngawit medal saking abad XVIII. Ring warsa 1771, wong Inggris rauh ka Nusa Enggano tur nyuratang pengalam drué saha kapublikasiang ring warsa 1778. Salanturnyané ring warsa 1865-1866 miwah warsa 1868 - 1870, R.Francis pinaka dagang minyak kelapa jenek ring Nusa Enggano tur maguyuban sareng krama irika. Sasuratan sané dahat mabuat indik Nusa Enggano inggih punika sasuratan Elio Modigliani, pinaka petualang saking Italia, ring warsa 1891 dané jenek ring Nusa Enggano selami 8 sasih tur raris ngemedalang buku sané mamurda “L’isola delle donne Viaggio ad Enggano ring warsa 1894.[10]

Geografi

[uah | uah wit]

Manut ring géografisnyané, Nusa Enggano magenah ring Samudra Indonesia inggian punika ring sisi kauu Nusa Sumatra antuk koordinat 05°31'13 LS dan 102°16'00 BT. Samaliha manut ring administratifnyané, Nusa Enggano ngranjing ring wewidangan Kabupaten Bengkulu Utara, Provinsi Bengkulu, tur pinaka silih tunggil kecamatan ring Kabupaten Bengkulu Utara. Pusat pemerintahan Kecamatan Enggano inggih punika ring Désa Apoho. Jimbar Nusa Enggano inggih puniki sawetara 40 km x 17 km sané kawangun antuk nenem désa, luiré Desa Banjarsari, Meok, Apoho, Malakoni, Kaana,miwah Desa Kahyapu.[3]

Nusa Enggano madué makudang-kudang nusa-nusa alitan, sekadi Nusa Dua, Nusa Merbau, Nusa Bangkai sané magenah ring sisi kauh Nusa Enggano miwah Nusa Satu sané magenah ring sisi kelod. Jarak Nusa Enggano ka Ibukota Provinsi Bengkulu sawetara 156 km, samaliha jarak sané nampekan inggih punika jarak ka kota Manna sané magenah ring Bengkulu Selatan (96 km). Nusa Enggano kasusun antuk bukit sané magelombang, bukit karst, dataran, miwah rawa. Bukit sané magelombang wénten ring sisi kelod kangin, tegehnyané sawetara 170-220 meter, samaliha perbukitan karst (100-150 meter) wénten ring sisi kaja kauh, nyihnayang morfologi khas antuk kawéntenan batu gamping sané akéh. Ring sisi kaler Nusa Enggano, pamucuknyané ring wewidangan pasisi akéhan sané marupa dataran rendah alluvual tur madaging rawa. Ketahnyané wéntuk dataran Nusa Enggano marupa dataran sané bantar wiadin asah, wantah akidik genah sané marupa abing. Sisi kangin Nusa Enggano asahan tekén sisi kauh nusané. Yéning anutang ring pah-pahan tanah, Nusa Enggano akéhan madué tanah kambisol, litosol, miwah alluvial.

Nusa Enggano madué keanekaragaman hayati sané unik. Wewidangan hutan tropis sané wénten irika dados genah tumbuh entik-entikan endemik, sekadi kayu enggano (Dysoxylum engganense) sané pinaka cihna nusané puniki. Lian malih indik beburon, iriki pinaka genah maurip Burung Enggano (Pycnonotus leucogrammicus) sané taler dados beburon endemik saking Nusa Enggano.[11]

Perairan

[uah | uah wit]

Perairan Nusa Enggano Kawangun antuk ekosistem terumbu karang sané wénten ring Tanjung Lakoaha, Tanjung Kioyeh, Tanjung Keramai, Tanjung Labuha, Tanjung Kahabi, Teluk Harapan miwah Kaana, ring wewidangan Nusa Dua, Nusa Merbau miwah Nusa Satu.[3]

Demografi

[uah | uah wit]

Manut ring carita lisan krama Enggano, sadurung jenek ring pasisi sekadi mangkin, krama Nusa Enggano jenek ring tengahing nusa sané marupa bukit. Genah maurip sané mauwah saking pedalaman nuju ka pasisi kaawinang olih kawéntenan pendatang sané rauh ka Nusa Enggano. Duk warsa 1883 wénten wong Banten kapertama sané mapesengan Datuk Sidin rauh ka Nusa Enggano. Datuk Sidin lan kulawargan ipun jenek ring pasisi, niki ngawinang nyabran masa akéh krama ring pedalaman sané meled jenek ring pasisi mangdané nampek sareng sumber daya laut.[9]

Manut data Badan Pusat Statistik warsa 2020, akéh krama ring Nusa Enggano inggih punika sawetara 4.035 jiwa. Krama irika ketahnyané kapah antuk limang suku, inggih punika Suku Kauno sané jenek ring wewidangan Désa Kaana, Suku Kaahoao jenek ring Désa Apoho, Suku Kaharuba jenek ring Désa Kaana, Suku Kaitaro jenek ring Désa Meok, miwah Suku Kaaruhi jenek ring Desa Kaana. Soang-soang suku punika kapimpin olih kepala suku.[4][10] Pustaka tiosan maosang, inggian krama asli ring Nusa Enggano mawit saking Suku Enggano tur krama pendatang mawit saking Bengkulu miwah genah tiosan ring Nusa Sumatra.[11] Krama pendatang kaicén parinama suku kamay (kamaik/kamai) olih wong asli saking Nusa Enggano sinah irika dadosnyané wénten nenem kepala suku inggian punika lima suku asli miwah asiki suku pendatang.[10]

Maka sami krama ring Nusa Enggano mabebaosan nganggén basa Enggano. Salanturnyané ring pawiwahan lan sistem kekerabatan, krama Enggano ngemargiang pawiwahan nganutin nilai-nilai adat lan agama sané ketahnyané nganggén sistem eksogami kecil (antar suku). Sistem kekerabatan wong Enggano madasar antuk sistem matrilineal.[10] Samaliha krama iriki akéhan sané magama Islam tur wénten taler sané magama Kristen Protestan. Krama Nusa Enggano akéhan sané madué swagina dados wong tani wiadin bendéga.[2] Asil pamupon saking Nusa Enggano sekadi kakao, mica, lada, miwah sané pinih akéh inggih punika pamupon biu.

Galeri

[uah | uah wit]

Pustaka

[uah | uah wit]
  1. "Luas wilayah Bengkulu". Kaarsipin saking versi asli tanggal 2014-08-26. Kaaksés 2014-08-26. Unknown parameter |dead-url= ignored (help)
  2. 1 2 "Mengenal Pulau Enggano, Pulau Terluar Indonesia di Samudra Hindia, 4 Bulan Warganya Terisolir". Tribunnews.com (ring Indonesia). 2026-02-10. Kaaksés 2026-02-10.
  3. 1 2 3 Siregar, Sri Haniarti; Oktavian, Sefri; Fauzi, Rizki; Utama, Satria P (2023). "Manfaat Ekonomi Kelangsungan Ekosistem Terumbu Karang di Perairan Pulau Enggano Provisi Bengkulu: Sebuah Telaah Pustaka". INSOLOGI: Jurnal Sains dan Teknologi. 2. |first4= missing |last4= (help)
  4. 1 2 Murtiviana, Rena (2024-11-14). "Fakta Menarik Pulau Enggano Bengkulu". IDN Times (ring Indonesia). Kaaksés 2026-02-10.
  5. Modigliani, Elio (1894). L'isola delle donne. Wellcome Library. Milano : Ulrico Hoepli.
  6. adrian.fajriansyah@kompas.com, Adrian Fajriansyah- (2025-07-03). "Sejarah Pulau Enggano, Lekat Kisah Kekecewaan". Kompas.id (ring Indonesia). Kaaksés 2026-01-31.
  7. Maryanto, Ibnu; Hanidy, A; Keim, A.P; Sihotang, V.L; Lupiyaningdyah, P; Irham, M; Ardiyani, M (2017). Ekspedisi Pulau Enggano. Jakarta. ISBN 978-979-799-944-5.
  8. Alnoza, Muhamad; Novita, Aryandini; Prasetyo, Sigit Eko (2020). "ANALISIS TEKNOLOGI TEMUAN BOTOL DARI PULAU ENGGANO Technological Analysis of Glass Bottle findings from Enggano Island" (PDF). PURBAWIDYA: Jurnal Penelitian dan Pengembangan Arkeologi. 9. line feed character in |title= at position 52 (help)
  9. 1 2 Royyani, Mohammad; Sihotang, Vera Budi Lestari; Efendy, Oscar (2018). "Bertahan di Tengah Samudra: Pandangan Etnobotani terhadap Pulau Enggano, Alam, dan Manusianya" (PDF). Jurnal Biologi Indonesia. 14. line feed character in |title= at position 80 (help)
  10. 1 2 3 4 5 Arios, Rois Leonard. "Enggano: Masyarakat, Budaya, dan Masa Depan" (PDF). Cite journal requires |journal= (help)
  11. 1 2 Izzah, Firdarainy Nuril (2025-06-25). "Mengenal Pulau Enggano, Pulau Viral di Bengkulu yang Sempat Terisolasi". Good News From Indonesia. Kaaksés 2026-02-10.