Gebogan


Gebogan (aksara Bali: gĕbogan·) utawi sané ketah kabaos Pajegan, inggih punika silih sinunggil sarana upakara utawi banten sané pinih utama ring kauripan umat Hindu ring Bali. Gebogan puniki marupa susunan woh-wohan, jaja, miwah sekar sané kasusun rapi menjulang tegeh mirib sekadi gunung, tur kawadahin antuk dulang.[1]
Gebogan biasané kaaturang rikala wénten upacara agama sané ageng, minakadi piodalan ring Pura, Hari Raya Galungan, Kuningan, miwah upacara yadnya sané tiosan.
Kruna "Gebogan" mawit saking kruna "gebog" sané maarti "gabung" utawi "jumlah". Puniki maarti gebogan inggih punika pupulan saking makudang-kudang asil gumi (hasil bumi) sané kaaturang majeng ring Ida Sang Hyang Widhi Wasa.[2]
Ring sisi filosofis, Gebogan madué arti sané dalem:
- Wujud Syukur: Pinaka cihna rasa angayubagia (rasa terima kasih) manusa majeng ring Hyang Widhi santukan sampun ngicénin karahayuan miwah asil alam sané melimpah.
- Simbol Gunung: Wangun gebogan sané ngancan ka luhur ngancan ngerucut (lancip) nyihnayang wangun Gunung (Gunung Semeru/Mahameru). Ring konsep Hindu, gunung kakayunin pinaka genah malinggih para Déwa utawi genah sané suci.
- Pajegan: Yéning kabaos Pajegan, punika mawit saking kruna "ajeg" (tegak/utuh). Puniki nyihnayang bhakti sané tulus, "ajeg", tur nunggal majeng ring Hyang Widhi.[3]
Daging gebogan biasané malakar aji asil tetanduran (sarwa tumuwuh). Ring sor puniki wantah makudang-kudang bahan utama sané kaanggén nyusun gebogan:
- Wadah: Biasané nganggén Dulang (sané malakar aji kayu utawi logam) sané sampun medaging katik (tiing) ring tengahnyané anggén nyuun (penyangga) mangda susunané nénten rebah.
- Buah-buahan: Jeruk, biu (pisang), apel, salak, manggis, anggur, miwah buah lokal tiosan.
- Jaja Bali: Jaja uli, jaja gina, jaja begina, tape, miwah jaja pasar tiosan.
- Sarana Palempar: Tebu, base, miwah pelawa.
- Ulam: Ring makudang-kudang wewidangan, wénten sané nagingin siap panggang (ayam panggang) ring muncuk gebogan.
- Sampian: Ring puncak gebogan biasané kadagingin Canang Sari miwah Sampian Gebogan sané malakar aji janur (busung) pinaka hiasan miwah sarana persembahyangan.
Ngaryanin gebogan merluang katreptian miwah seni. Indik tata carané:
- Nyiagayang Dulang: Pilihin dulang sané kokoh tur pasang katik (tiing) ring tengahnyané.
- Nyusun Dasar: Ring batan dulang, genahang buah sané ageng tur bunter, minakadi jeruk bali utawi melon, mangda pondasiné kuat.
- Nyusun Tundun: Susun buah miwah jaja ngiterin katik punika. Sané patut kaélingang, susunan punika patut "ngerucut" (ngancan ka luhur ngancan alit).
- Nagingin Hiasan: Busung utawi slepan sering kaanggén hiasan ring sela-sela buah mangda kacingak asri tur becik.
- Puncak: Ring muncuknyané, dagingin canang sari miwah sampian gebogan sané sampun majahit rapi.
Gebogan biasané kasuun (kategen ring duur sirah) olih para istri (ibu-ibu utawi bajang-bajang) rikala mamargi Mapeed nuju ka Pura. Ring Pura, gebogan punika kaaturang ring pelinggih, kasediang tirta, tur kaanteb olih Pemangku.
Risampun upacara puput, gebogan punika dados lungsuran utawi surudan. Umat Hindu percaya yéning banten sané sampun kaaturang punika sampun masupati tur madaging paican Ida Bhatara. Punika mawinan, buah miwah jaja ring gebogan punika kabakta budal tur kaajeng sareng kaluwarga ring jero soang-soang pinaka cihna karahayuan.
Ring aab jagaté mangkin, wénten makudang-kudang pauwahan ring tata cara ngaryanin gebogan:
- Bunga: Mangkin akéh gebogan sané nagingin bunga seger (bunga potong) mangda kacingak luwih modern tur warna-warni.
- Bahan: Yadiastun akéh sané kantun nganggén buah lokal, mangkin akéh taler sané nagingin makanan kaleng (biskuit) utawi inum-inuman botol ring gebogan. Nanging, para pengelingsir tetep ngélingang mangda krama Bali ngutamayang asil alam lokal.
- ↑ Ratnasari, Bella Cynthia (21 Maret 2019). "Mengenal Makna Gebogan dalam Tradisi Hindu di Bali". Kumparan. Kaarsipin saking versi asli tanggal 2022-07-07. Kaaksés 1 Januari 2020. Unknown parameter
|dead-url=ignored (help) - ↑ "Makna Adanya Gebogan Dalam Tradisi Hindu di Bali". INPUTBALI. 20 Januari 2016. Kaarsipin saking versi asli tanggal 2020-09-28. Kaaksés 1 Januari 2020. Unknown parameter
|dead-url=ignored (help) - ↑ "Abaikan Panca Rengga dalam Gebogan, Nilai Spiritual Lenyap". JawaPos.com. 16 juli 2017. Kaarsipin saking versi asli tanggal 2020-01-01. Kaaksés 1 Januari 2020. Unknown parameter
|dead-url=ignored (help); Check date values in:|date=(help)