Almaty
| Almaty Алматы | |||
|---|---|---|---|
Kota | |||
|
Searah jarum jam dari atas: Jalan Panfilov, Katedral Almaty, kendaraan listrik Kok Tobe, pemandangan Almaty, Gedung KBTU, Gedung Opera Abay. | |||
| |||
| Kasengguh: Ibukota Selatan | |||
| Koordinat: 43°16′39″N 76°53′45″E / 43.27750°N 76.89583°E | |||
| Negara | Mal:KAZ | ||
| Provinsi | Almaty | ||
| Dihuni pertama kali | Abad 10–9 SM | ||
| Didirikan | 1854 | ||
| Diresmikan (sebagai kota) | 1867 | ||
| Pamréntahan | |||
| • Wali Kota | Bauyrzhan Baybek | ||
| Jimbar | |||
| • Kota | 682 km2 (263 sq mi) | ||
| • Metro | 9.395 km2 (3,627 sq mi) | ||
| Titik pinih tegeh | 1.700 m (5,600 ft) | ||
| Titik pinih endep | 500 m (1,600 ft) | ||
| Populasi (1 Januari 2022)[1] | |||
| • Kota | 2.024.861 | ||
| • Kepadatan | 3,000/km2 (7,700/sq mi) | ||
| • Metro | 2,300,000 | ||
| Wewidangan galah | UTC+5 (ALMT) | ||
| Kode pos | 050000–050063 | ||
| Kode aréa | +7 727[2] | ||
| ISO 3166 code | ALA | ||
| Plat kendaraan | 02 (A - on older plates) | ||
| HDI (2017) | 0.826[3] very high | ||
| Iklim | Dfa | ||
| Situs web | almaty.kz | ||
Almaty,[lower-alpha 1] sadurungné Alma-Ata,[lower-alpha 2] inggih punika kota sané pinih ageng ring Kazakhstan, antuk populasi sané lintangan saking kalih yuta panjak ring wewidangan métropolitannyané.[6] Magenah ring cokor gunung Trans-Ili Alatau ring Kazakhstan sisi kelod, nampek ring pawatesan sareng Kirgistan, Almaty ngadeg pinaka pusat utama budaya, paadolan, kajinahan miwah inovasi. Kota puniki magenah ring kategehan 700-900 méter (2.300-3.000 cokor), antuk tukad Almaty Ageng lan Almaty Alit sané nglintangin, mawit saking sawewengkon lan membah. Almaty inggih punika kota sané pinih ageng kaping kalih ring Asia Tengah miwah kota sané pinih ageng kaping pat ring Pasemakmuran Negara Merdéka (CIS).
Almaty dados ibu kota Kazakhstan saking warsa 1929 ngantos 1997 salami masa Soviét miwah risampuné merdéka saking warsa 1991 ngantos ibu kota kagingsirang nuju Akmola (mangkin Astana) ring 1997.[7] Yadiastun nénten malih dados ibu kota, Almaty kantun dados kota sané pinih kosmopolitan miwah mabuat pisan ring Kazakhstan, sering kasengguh pinaka unteng budaya miwah kajinahan negara, miwah ring basa sedina-dina kasengguh pinaka "Ibu Kota Kelod". Puniki kasorohang pinaka kota sané mabuat pisan ring républik, ngicénin otonomi saking pamréntahan régional.[8] Kota puniki kakepah manados kutus distrik administratif ting kerangka signifikansi républiknyané.
Almaty sampun dados pangenter acara internasional, rumasuk Konférénsi Perawatan Kesehatan Utama Alma-Ata duk warsa 1978, sane ngwangun kebijakan kesehatan parajana global, Olimpiade Masan Dingin Asia 2011, lan Universiade Masan Dingin 2017. Kota puniki taler dados pesaing sané dados pangenter acara Olimpiade Masan Dingin 2022, salanturnyané ngukuhang genahnyané pinaka puser internasional ring olahraga masan dingin, sakéwanten pamuputnyané kalah saking Béijing.
Almaty kalayanin olih jaringan transportasi sane jimbar, rumasuk Bandar Udara Almaty, sané pinih sibuk ring Kazakhstan lan Asia Tengah, sané nanganin langkungan saking 9,5 yuta penumpang nyabran warsa. Kota puniki taler kalayanin olih Almaty Metro, sané kabuka ring warsa 2011. Tiosan ring punika, bus lan trolibus mapica pituut ring sistem transportasi umum sane komprehensif ring kota.
Almaty nampek sareng objek wisata alam sakadi Taman Nasional Ile-Alatau, antuk ekosistem sane mabinayan lan jalur sané asri, lan Danu Almaty Agung, ngawinang genah puniki dados genah sane kaloktah majeng ring sané seneng jaba ruangan. Tiosan ring punika, kota puniki nampek sareng Medeu, gelanggang es sané pinih tegeh ring jagaté, lan Shymbulak resort ski, ngawinang reputasi Almaty pinaka pusat pariwisata utama antuk petualangan lan kegiatan ring jaba.
Anggota UNESCO Jaringan Kota Kreatif ngawit warsa 2017 ring widang musik, Almaty kasub antuk pituut budayannyané. Puniki taler kaklasifikasiang pinaka Gamma + tingkat kota global olih Jaringan Panilikan Globalisasi lan Kota Jagat, sané negesang indik ékonomi lan regionalnyané.[9][10] Almaty kasub santukan genahnyané sane asri, antuk akéh taman kota, margi sané madaging taru, lan pancoran, sane ngawinang reputasinyané dados silih sinunggil kota sane pinih asri ring wewidangan punika. Langit kota puniki nyampuhang wangunan lelintihan masa Soviét sareng gedung paregés langit modérn, sané nyihnayang panglimbak ékonomi sané sedek mamargi miwah identitas sané nglimbak.
Tengara lan objek wisata utama ring Almaty minakadi Museum Negara Pusat Kazakhstan, Katédral Kamenékan, Bazar Ijo, Arbat, lan Kök Töbe, genah wisata puncak bukit sané ngaturang pemandangan panorama kota lan gunung-gunung sané wénten ring sajebagnyané. Kota puniki taler dados genah lembaga pendidikan sané kasub sekadi Universitas Nasional Kazakh Al-Farabi, Universitas Teknis Kazakh-Inggris, Universitas Téknologi Informasi Internasional, miwah Universitas Narxoz.
- ↑ https://citypopulation.de/php/kazakhstan-admin.php
- ↑ "Code Of Access". Almaly.almaty.kz. Kaarsipin saking versi asli tanggal 2014-08-14. Kaaksés 2 Januari 2012.
- ↑ "Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org (ring Inggris). Kaaksés 2018-09-13.
- ↑ "Almaty Definition & Meaning". Britannica Dictionary. Encyclopaedia Britannica. Kaarsipin saking versi asli tanggal 17 June 2023. Kaaksés 17 June 2023.
- ↑ "Almaty". Dictionary.com Nénten karingkes. Random House. Kaaksés 16 June 2023.
- ↑ "Об изменении численности населения Республики Казахстан с начала 2017 года до 1 декабря 2017 года (Citizenship of the Republic of Kazakhstan ... to 1 December 2017)" (ring Rusia). Stat.gov.kz. 4 January 2018. Kaarsipin saking versi asli ring 23 January 2018. Kaaksés 22 January 2018.CS1 maint: BOT: original-url status unknown (link)
- ↑ "Население". Stat.kz. Kaarsipin saking versi asli tanggal 4 January 2013. Kaaksés 11 January 2013.
- ↑ Brummell, Paul; Oleynik, Maria (2018). Kazakhstan (ring Inggris). Bradt Travel Guides. p. 26. ISBN 9781784770921. Kaarsipin saking versi asli tanggal 28 June 2018. Kaaksés 27 June 2018.
- ↑ "Almaty included into network of the creative cities of UNESCO" (ring Rusia). Kaaksés 3 October 2018.[permanent dead link]
- ↑ "The World According to GaWC 2020". lboro.ac.uk. Globalization and World Cities Research Network. Kaarsipin saking versi asli tanggal August 24, 2020. Kaaksés 2021-11-14.
- ↑ /ælˈmɑːti/[4] utawi /ˈælməti/;[5] Алматы / Almaty, IPA: [ɑɫmɑtʰə́] ⓘ; Алматы, IPA: [ɐɫmɐˈtɨ]
- ↑ /ælˌmɑː
əˈtɑː/; Алма-Ата, IPA: [ɐɫˌma ɐˈta]
| Suratan indik geografi Kazakhstan puniki kantun rintisan. Ida dané dados nulung Wikipedia tekén uah miwah nyuratang liyanan. |
- Kaca antuj argumén formatnum ten-wilangan
- Halaman yang menggunakan ekstensi Phonos
- CS1 Inggris-language sources (en)
- CS1 maint: BOT: original-url status unknown
- CS1 Rusia-language sources (ru)
- All articles with dead external links
- Articles with dead external links from January 2022
- Suratan sareng parameter tanggal ten valid ring mal
- Articles with permanently dead external links
- Suratan madaging aksara Kazakh
- Suratan madaging aksara non-Indonésia
- Pages with Kazakh IPA
- Pages including recorded pronunciations
- Suratan madaging aksara Rusia
- Pages with Rusia IPA
- Koordinat ring Wikidata
- Kaca sareng présisi pambunderan sané ten becik
- Rintisan matopik geografi Kazakhstan
- Makejang rintisan geografi
- Rintisan geografi Agustus 2025
- Kota ring Kazakhstan
- Kota ring Jalur Sutra
